3 сәуір күні Бас Ботаникалық бақта Солтүстік партердегі батыс туя аллеясын жаңартуға арналған баспасөз брифингі өтті. Толығырақ...
1965 жылы отырғызылған аллея ондаған жылдар ішінде табиғи түрде қартая бастады: ағаштар шекті жасына жетіп, климаттық жағдайлар мен қалалық ортаның әсерінен әлсіреді. Олардың жағдайына аптап ыстық пен құрғақ кезеңдер, антропогендік жүктеме және жаңа зиянкестердің пайда болуы да әсер етті. Аллеяны жаңарту шаралары ескі қылқанжапырақты ағаштарды санитарлық кесуді және жаңа көшеттерді (батыс туя) отырғызуды қамтиды.
Профильдік мамандардың, соның ішінде фитопатолог пен орман шаруашылығының аумақтық инспекциясы өкілдерінің қатысуымен жүргізілген тексеру нәтижесінде ағаштардың зиянкеспен зақымданып, қазіргі уақытта өте ауыр жағдайда екені анықталды.
Ж.Жиембаев атындағы Қазақ өсімдіктерді қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты жүргізген сараптамаға сәйкес негізгі зиянкес — кипарис шақыры (златка) екені анықталды. Ыстық әрі құрғақ ауа райы, ағаштардың жасына байланысты әлсіреуі және зиянкестің табиғи жауларының болмауы оның тез таралуына ықпал етті. Сондай-ақ ағаштарға усач қоңызы және басқа да зиянкестердің зақым келтіргені анықталды.
Кипарис шақырының зақымдау белгілерін бастапқы кезеңде анықтау қиын: дернәсілдер ағаштың ішінде дамып, ұзақ уақыт бойы байқалмайды. Заманауи әдістер зиянкесті сыртқы белгілер пайда болғанға дейін анықтауға мүмкіндік бермейді — қылқандар қурап, қоңыр түске айналады, кейін өркендер сарғайып, кебе бастайды. Егер ағаш дернәсілдермен зақымданған болса, онымен күресу тиімсіз, себебі өсімдіктерді қорғау құралдары қабықтың астына және ағаштың ішіне өтпейді.
Ағаштарды сақтау үшін мамандар барлық мүмкін шараларды қолданды. Профилактикалық жұмыстар жүргізілді: өсімдіктердің жалпы жағдайын сақтау, тұрақты суару, тыңайтқыш енгізу, топырақты мульчалау және механикалық зақымданудан қорғау. Сондай-ақ санитарлық шаралар жүзеге асырылды — зақымдану ошақтарын жою, қатты зақымданған бұтақтар мен діңдерді кесу, зақымданған ағаштарды шығару және жою, қабық астындағы дернәсілдерді жою.
Механикалық әдістер, соның ішінде діңдерді өлі қабықтан тазарту да қолданылды. Сонымен қатар химиялық өңдеу шаралары жүргізілді: қабық бойымен әсер ететін контактылы препараттар да, шырын айналымы арқылы әсер ететін жүйелік препараттар да қолданылды. Өңдеу жұмыстары вегетациялық кезең бойы — көктемнен бастап, зиянкестердің белсенділігі кезеңінде және зақымданудың алғашқы белгілері анықталған сәттен бастап жүргізілді. Өкінішке қарай, қабылданған барлық шаралар нәтиже бермеді — зақымдану қайтымсыз болды.
Бақ құрылымын ұйымдастыру комиссиясының қорытындысы бойынша зиянкестің басқа екпелерге таралуының алдын алу, келушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және бақ экожүйесінің тұрақтылығын сақтау мақсатында санитарлық кесу жүргізу туралы шешім қабылданды.
Сонымен қатар аллеяның тарихи келбеті сақталады. Ескі ағаштардың орнына сол сорттағы ‘Columna’ жас туя көшеттері отырғызылады. Ерекше құндылығы — бұл көшеттер бақтың питомнигінде дәл осы аллеяның қалемшелерінен өсірілген. Туя аллеясын жаңарту жұмыстары шамамен екі аптаға созылады деп жоспарлануда.
Біз үшін бұл аллеяның көптеген адамдар үшін тарихтың бір бөлігі әрі сүйікті серуен орны екенін түсінеміз. Біздің міндетіміз — оны сақтап, жаңа өмір беру, келушілерді әрі қарай да қуанта беру.
