2026 жылғы 16 маусымда қатты дауылды жел мен найзағай кезінде Бас Ботаникалық бақтағы ең танымал талдардың бірінің ұзындығы 10 метрден асатын ірі діңі сынып түсті. Толығырақ...
Құлаған кезде қоршау мен жаяу жүргіншілерге арналған жиектас бүлінді. Бақытымызға орай, келушілердің ешқайсысы зардап шеккен жоқ.
Оқиғадан кейін мамандар ағашқа егжей-тегжейлі зерттеу жүргізді. Зерттеу нәтижесінде ағашта жасына байланысты елеулі өзгерістер бары анықталды. Дәл осы жасырын ақаулар экстремалды жел жүктемесімен қатар келіп, діңнің сынуына себеп болған.
Әңгіме 1954 жылдан бері бақта өсіп келе жатқан вавилон талы (Salix babylonica) туралы болып отыр. Ағаш Қарағандыдан әкелінген қалемшелерден өсірілген және жетпіс жылдан астам уақыт бойы Ботаника институтының ғылыми коллекциясының бір бөлігі, сондай-ақ бақтың ең танымал көрікті нысандарының бірі болды.
Тал өзінің сәндік көрінісін сақтағанына қарамастан, жүргізілген зерттеу барысында оның ішкі бөлігінде елеулі зақымдар анықталды: діңінің түбінде терең қуыс пайда болған, қабығы ажыраған, дің зиянкестері зақымдаған және өзек бөлігі шіріген. Ескі ағаштардың сыртқы көрінісі олардың ішкі жағдайын әрдайым көрсете бермейді.
Бұл жай ғана қарт ағаш емес, өзіндік ғылыми тарихы және Алматы тұрғындарының бірнеше буыны үшін мәдени құндылығы бар коллекциялық үлгі болғандықтан, оның одан әрі тағдыры туралы мәселе аса мұқият әрі жан-жақты қарауды талап етті. Мамандар ағаштың биологиялық жағдайын, қалған механикалық беріктігін және оны қауіпсіз түрде сақтап қалу мүмкіндігін бағалады. Келушілер үшін қауіпті азайту мақсатында тиісті шаралар қабылданды. Алайда ағаштың айналасын ескерту таспасымен қоршау жеткіліксіз болды: келушілер ескертулерге қарамастан, оның көлеңкесінде демалуын жалғастырды.
Комиссияның қорытындысы бойынша талдың қалған бөлігі авариялық жағдайда деп танылып, оның кенеттен құлау қаупі бар екені анықталды. Арнайы шаралар арқылы ағашты қауіпсіз түрде сақтап қалу мүмкін болмады, ал оны одан әрі пайдалануды жалғастыру адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін еді. Тал бақтың келушілер көп жиналатын қоғамдық аумағында орналасқандықтан, біз үшін басты басымдық — келушілердің қауіпсіздігі болды. Осыған байланысты ағашты алып тастау туралы шешім қабылданды.
2026 жылғы 31 тамызда вавилон талы толықтай алынып тасталды. Оның жасына байланысты өзгерістерге байланысты қауіпсіз пайдаланудың нақты мерзімі аяқталды.
Алайда бұл ағаштың тарихы жалғасады. 2022 жылы-ақ ескі талдың жанына жас ағаш отырғызылған болатын. Бүгінде ол едәуір өсіп, нығайып, белсенді өсу кезеңінде тұр. Тал-сабақтастық өзінен бұрынғы ағаштың тарихын жалғастырып, уақыт өте келе Бас ботаникалық бақтың жаңа символына айналады.
