Бүгін біз Бас Ботаникалық бақтың жылыжай кешенінде өсетін ерекше өсімдік — бүкіл әлемге «испан мүгі» немесе «испан сақалы» деген атаумен танымал уснея тәрізді тилландсия туралы айтып бергіміз келеді.
Уснея тәрізді тилландсия (лат. Tillandsia usneoides) — тамыры жоққа тән, ағаш қабығына жіңішке жіп тәрізді өркендері арқылы бекінетін аэрофит өсімдік. Оның өркендері ауадан ылғалды тікелей сіңіре алатын арнайы қабыршақ тәрізді түктермен қапталған. Тилландсия бромелиялар тұқымдасына жатады, бұл тұқымдасқа ананас та кіреді. Табиғатта ол АҚШ-тың оңтүстік-шығысынан Аргентина мен Чилиге дейінгі аумақта таралған.
Өсімдіктің кәдімгі түсініктегі жапырақтары болмайды. Оның жіңішке күміс-жасыл өркендері бірнеше метрге дейін жетіп, әсем салбыраған шоқтар түзеді. Гүлдеу кезеңінде өркендерінде нәзік хош иісті ұсақ жасыл-сары гүлдер пайда болады.
Tillandsia XVII ғасырдағы швед дәрігері, ботанигі және табиғат зерттеушісі Элиас Тилландздың құрметіне аталған. Ал usneoides түрлік атауы «уснеяға ұқсас» деген мағынаны білдіреді. Уснея — ұзын салбыраған жіптері бар қына түрі.
Аңыздардың біріне сәйкес, «испан сақалы» атауы испан конкистадорларының ұзын сақалдарына байланысты шыққан. Олардың сақалдары жергілікті тұрғындарға тилландсияның күміс түсті салбыраған өркендерін еске салған.
Ғасырлар бойы бұл өсімдік тұрмыстық мақсатта пайдаланылған. Американың байырғы халықтары оның кептірілген өркендерін матрас пен жастықтың ішін толтыруға, арқан жасауға және баспаналарды жылытуға қолданған. Кейінірек «испан мүгімен» жиһаздар мен тіпті автомобиль орындықтары да толтырылған.
Бір қызығы, уснея тәрізді тилландсия ауаның тазалығының өзіндік көрсеткіші болып саналады. Өйткені өсімдік ылғал мен қоректік заттарды тікелей атмосферадан алады, сондықтан қоршаған ортаның ластануына өте сезімтал келеді. Табиғатта тилландсияның қалың күміс түсті шоғырлары көптеген жәндіктерге, құстарға және басқа да ұсақ жануарларға паналау орны болып, тұтас шағын экожүйелер қалыптастырады.
